Çavuşesku Evi
Bu konuyu seçmemin nedeni, yarın çıkacağım ufak bir Romanya seyahatinin tur planında bu evi görmüş olmam, neden ekstralara dahil olduğunu merak etmem ve araştırıp yazmaya değecek bir konu olduğunu görmem. Ama gün sonunda bu eve ekstra tur alarak katılmamaya karar verdik. Yine de ben ilgimi çektiği için araştırdığımı yazmak istedim.
Çavuşesku Sarayı
Romanya Sosyalist Cumhuriyeti’nin son lideri Nicolae Çavuşesku ve eşi Elena Çavuşesku’nun Bükreş’teki özel mülkü olan Bahar Sarayı, yani günümüzdeki adıyla Casa Ceaușescu, yaklaşık seksen odası, yer altı sığınak ve tünelleri, özel sinema salonu, kapsamlı spa merkezi, altın kaplama banyo armatürleri ve eklektik sanat koleksiyonubulunan, 1964-1965 yılları arasında inşa edilmiş bir yapıdır. Bu sarayın öne çıkmasının nedeni, özellikle 1980lerde Romanya halkı merkezi ısıtma sistemlerinden mahrum bırakıldığı, elektriğin günde birkaç saatle sınırlandırıldığı ve temel gıda maddelerinin karneye bağlandığı zor bir dönemde Bahar Sarayı halkının aşırı lüks ve zenginlik içinde hayat sürmesi ve bu nedenle sarayın toplumdan kopmasıdır.
Siyasi psikolojide, Hubris Sendromu, yani kibir sendromu, uzun süreli ve denetimsiz iktidarlık sonucu gerçeklik algısı kaybı, ahlaki yenilmezlik inancı ve eleştiriye mutlak kapalılık olarak tanımlanır. Bu sendrom Nicolae Çavuşesku’da, kendisini devlet aygıtıyla ve ulusun tarihsel kaderiyle özdeşleştirmesi, halkın her şeyinden tasarruf ederek dış borçların kapatılması ve yakın zamanlarda hem Parlamento Sarayı hem de Bahar Sarayı gibi yapılara büyük bütçelerin aktarılmasını meşru bir gereklilik olarak rasyonelleştirmesi olarak gözüküyor. Bu durum, siyaset bilimci Vladimir Tismăneanu’nun tanımladığı Hanedan Komünizmi kavramına zemin hazırlamıştır. Kasıtlı olarak devlet yönetimi Çavusesku ailesine bırakılmış ve devlet malı ile bu ailenin özel mülkiyeti arasındaki fark tamamen kalkmıştır. Bunun sonucunda Bahar Sarayı hanedan merkezine dönüşmüştür.
Çavuşesku iktidarının korunması için gizli polis teşkilatı Securitate görev yapıyordu. Bu teşkilat muhalefeti her yoldan dinliyor, muhbir ağlarıyla baskılıyordu. Aynı zamanda, Çavuşesku’ya sadece olumlu ve şişirilmiş haberleri sunarak tarımsal rekorların kırıldığını, sanayi üretiminin zirveye ulaştığını ve halkın rejime koşulsuz minnettarlık duyduğunu iddia eden yanıltıcı raporları sunuyordu. Bu filtrelenen haberler sebebiyle Çavuşesku ailesi halktan iyice koptu.
Bu çiftin halkıyla bağını koparan başka bir şey ise, geçmişlerinden gelen bir aşağılık kompleksiydi. İlkokul mezunu olan bu çift eğitimsizliklerini ve köylü kökenlerini kapatmak için saraylarında görgüsüzce bir gösteriş kullandılar. Saraylarını Fransız krallarından özenerek döşediler, eve kimsenin çalamadığı kuyruklu piyanolar aldılar, kendilerine sahte bilimsel unvanlar uydurdular.
Mimari Yapı ve Mekan
Bahar Sarayı, Çavuşesku iktidarı süresince sivil araç trafiğine ve yaya geçişine bütünüyle kapatılmış, askeri düzeyde korunan bir getto niteliği taşıyordu. Yapının temeli 1964–1965 yıllarında, dönemin komünist lideri Gheorghe Gheorghiu-Dej için bir protokol rezidansı olarak atılmıştır. Dej’in 1965’teki ölümünün ardından Nicolae Çavuşesku konuta yerleşmiş, bina 1970–1972 yılları arasında ailenin artan lüksleri doğrultusunda kapsamlı olarak genişletilmiştir. Saray, yaklaşık 3.600 metrekare kapalı alana ve seksenin üzerinde odaya sahiptir. İlk inşa edildiğinde 14.800 metrekareye yayılan bahçe arazisi, zaman içinde çeşitli parsellerin elden çıkarılmasıyla 4.800 metrekareye gerilemiştir. Zemin kat diplomatik kabul salonları ve çalışma ofisleri gibi yapıları içerirken üst kat ailenin yaşam alanına ayrılmıştır. Çocukların odaları Louis XVI tarzında ya da klasik İngiliz aristokrat mobilyalarıyla döşenmiştir. Çiftin yatak odasının dışında altın banyo, hidroterapi, elektroterapi ve fizyoterapi cihazları, özel sauna ve kuaför salonu yer almaktadır. Bodrum katta ise şarap mahzeni, sinema salonu, kapalı yüzme havuzu ve acil durumlarda göl kıyısındaki askeri tesislere bağlandığı iddia edilen kaçış tünelleri bulunmaktadır.
Alıntı
“Kruşçev ve Çavuşesku… Her iki adam da üretken tek bir işte tek bir kuruş bile kazanmadan ülkelerini yönetecek konuma yükseldiler. Hiçbirinin bir ekonominin nasıl işlediğine dair en ufak bir fikri yoktu ve her ikisi de zenginlerden çalmanın, ülkelerinin tüm ekonomik dertlerini iyileştirecek sihirli bir değnek olduğuna tutkuyla inanıyordu. Her ikisi de kitlesel servet yeniden dağıtımı yoluyla Marksist diktatörlüklere dönüştürülmüş ve sonunda hükümetin her şeyin anası ve babası haline getirildiği, daha önce özgür olan ülkeleri yönetiyordu.”— Ion Mihai Pacepa, Red Horizons: Chronicles of a Communist Spy Chief (1987) / Disinformation (2013), s. 200.
Kırılma Olayları
21 Aralık 1989 Balkon Konuşması
Aralık 1989 ortasında Timişoara kentinde meydana gelen rejim karşıtı halk ayaklanması, ordunun ve polis teşkilatının açtığı ateş sonucu çok sayıda sivilin ölümüyle sonuçlanmıştır. Teşkilatın toz pembe raporlarından dolayı halkını mutlu zanneden Nicolae Çavuşesku, kitlelerin sadakatini geleneksel yöntemlerle yeniden kazanabileceğine inanarak 21 Aralık 1989 sabahı Bükreş’teki Komünist Parti Merkez Komite binası önünde 100.000 kişilik zorunlu bir halk mitingi düzenletmiştir. Çavuşesku balkonda konuşmasını yaparken kalabalığın yuhalaması ve karşıt sloganlar atması devlet televizyonlarından canlı yayınlanmış, görüntülerde diktatörün yüzündeki şaşkınlık ve afallamış bir ifadeyle titreyen elini havaya kaldırışı ülke genelinde izlenmiştir. Elena Çavuşesku’nun kalabalığı susturmaya çalışması işe yaramamış ve canlı yayın kesilmiştir. Ertesi gün, 22 Aralık 1989’da çift, kuşatılan parti binasının çatısından kalkan bir helikopterle kaçmak zorunda kalmış, sığındıkları Târgoviște askeri üssünde ordu birliklerince tutuklanmıştır. 25 Aralık 1989’da alelacele tertiplenen askeri mahkemede soykırım ve devlet ekonomisini çökertme suçlarından mahkûm edilen çift, aynı gün kışla avlusunda kurşuna dizilerek infaz edilmiştir.
Sarayın İşgali
22 Aralık günü rejimin fiilen devrilmesinin ardından öfkeli kalabalıklar ve devrimci askeri unsurlar, halka yıllarca yasaklanmış olan Primăverii bölgesine girerek Bahar Sarayı’nı kontrol altına almıştır. Romanya Ulusal Televizyonu ekipleri sarayın iç mekânlarını canlı yayında ekranlara taşımıştır. Yayında gösterilen mozaik kaplı kapalı havuz, elmas topuklu lüks ayakkabılar, yabancı menşeili kürk mantolar ve özellikle banyodaki altın kaplama armatürler, kitlelerin zihnindeki halkçı sosyalist lider imajını yıkmıştır. Ordunun sarayı derhal koruma altına alması, binanın yağmalanmasını engellemiş ve mekanın 1989 tarihindeki özgünlüğüyle korunarak günümüze gelebilmesini sağlamıştır.
Araştırma Konusu
2014 yılındaki Onur Devrimi sırasında Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç’in terk etmek zorunda kaldığı Kiev yakınlarındaki Mezhyhirya malikânesi, Bahar Sarayı’nın yakın zamanda ortaya çıkmış bir benzeriymiş. Belki bir gün bunu da araştırırım, ya da meraklısı benden önce araştırır.
Sonuç
Araştırmaya devam ederken, bir yandan da buraya bu yazımı yazarken bu ailenin sonunun ne olacağını merak ede ede yazdım. Kaçınılmaz son ama yine de kendi ülkelerine karşı bu kadar yabancı kalabilmiş olmaları çok garip. Sonuç olarak, bu kadar araştırdım ama maalesef Romanya’ya kadar gitmişken biraz ekonomimizi de düşünmek mecburiyetinde kaldığımız için orayı ziyaret edemeyeceğim. Okuduğunuz için teşekkür ederim.
Kaynakça
https://lovinromania.com/attractions/bucharest-municipality/bucharest/ceausescu-mansion/ ↗
https://visitbucharest.today/5-communist-landmarks-in-bucharest/ ↗
https://www.atlasobscura.com/places/house-of-ceausescu-romania ↗
https://apollo-magazine.com/at-home-with-the-ceausescus/ ↗
https://www.goodreads.com/author/quotes/73213.Ion_Mihai_Pacepa ↗
Yorumlar
0